Fizjologia sportu; Polar Fitness Test

Jednym z najczęściej stosowanych wskaźników oceny wydolności fizycznej zawodników sportów wytrzymałościowych jest maksymalny pobór tlenu (VO2max). Istnieje wiele sposobów na jego wyznaczenie. Do najbardziej dokładnych procedur zaliczyć można bezpośrednie określenie tego wskaźnika. Mimo dużej dokładności sposób ten, ma kilka wad. Wiążą się one przede wszystkim z koniecznością posiadania wysoce specjalistycznego sprzętu rejestrującego, odpowiednio wyszkolonego personelu itd., co oczywiście odbija się na koszcie pomiaru. Ponadto wyznaczenie maksymalnego poboru tlenu odbywa się przy wykonaniu maksymalnego wysiłku – do odmowy. Może to stwarzać zagrożenie dla zdrowia osoby badanej, szczególnie w starszych grupach wiekowych.

Dla większości kolarzy – amatorów, przeprowadzenie kompleksowych badań wydolnościowych jest nieosiągalne. Dlatego często w praktyce stosuje się szereg testów pozwalających określić VO2max na podstawie pomiarów pośrednich np. reakcji układu krążenia podczas mniej obciążających wysiłków submaksymalnych.

Fiński producent powszechnie stosowanych, w sporcie wyczynowym oraz amatorskim, monitorów pracy serca proponuje własną metodę pośredniego szacowania VO2max i maksymalnej częstości skurczów serca (HRmax). Co więcej, pomiarów dokonuje się podczas spoczynku. Proponowana metoda pośrednia wyznaczania wartości VO2max i HRmax może stanowić wręcz idealne narzędzie do oceny wydolności fizycznej. Przy szacowaniu wartości VO2max brana pod uwagę jest nie tylko spoczynkowa wartość skurczów serca, ale również spoczynkowa wartość zmienność jego rytmu (HRV) i dane badanego (płeć, wiek, wysokość ciała, masa ciała i poziom aktywności fizycznej). Przy szacowaniu HRmax oprócz wyżej wymienionych zmiennych uwzględnia się także VO2max.

Należy jednak zastanowić się na ile dokładny i wiarygodny jest wynik.

Jak podaje producent, dla określenia skuteczności Polar Fitness Testu przebadanych zostało ponad trzystu Finów. Porównywano wyniki VO2max zarejestrowane podczas pomiaru bezpośredniego z wynikami testu producenta. Współczynnik korelacji dla obu zapisów wyniósł 0,97, średni błąd VO2max oszacowano na 6,5%. Wydaje się być to dobrym wynikiem.

Przeszukując dostępną literaturę natknąłem się na jeszcze inne ciekawe badanie, które zostało przeprowadzone na wysokiej klasy, polskich biathlonistach [A. Klusiewicz i wsp., 1996]. W pracy obliczono istotność różnic między wynikami uzyskanymi metodą bezpośrednią i pośrednią, wartości współczynników korelacji oraz błąd całkowity próby pośredniej w szacowaniu VO2max oraz HRmax. Korzystniejsze wartości wskaźników charakteryzujących metodę uzyskano w przypadku biathlonistów. Średnie VO2max zmierzone i szacowane nie różniły się zbytnio. Natomiast u biathlonistek uzyskano znaczne różnice w tym zakresie. U biathlonistów wartość błędu wyniosła 10%, natomiast u biathlonistek 12,6% co wskazuje na znaczny rozrzut między wartościami zmierzonymi, a szacowanymi. Jak wskazują autorzy, uzyskane wyniki świadczą o małej przydatności stosowania metody pośredniej do oceny stanu wytrenowania zawodników wysokiej klasy. Powszechnie uważa się, że ocena wydolności fizycznej i postępów treningowych wysoko wytrenowanych zawodników wymaga dużej precyzji. Niestety metoda proponowana przez Fińskiego producenta takowej nie zapewnia. Pomimo to sposób ten jest bardzo przydatny dla sportowców. Odnosi się to szczególnie do badań preselekcyjnych, których celem jest wstępne określenie predyspozycji do danej dyscypliny sportu.

Aby wykonać test należy:

• Założyć opaskę pulsometru
• Położyć się i zrelaksować przez 2-3 minuty
• Rozpocząć test (Funkcja TESTS – FIT. TEST - OK ; dla modelu 725x)
• Test rozpocznie się od momentu, gdy pulsometr znajdzie sygnał z opaski. Podczas trwania testu leżeć zrelaksowanym. Nie ruszać się.
• Test trwa około 5 minut. Wyniki pokazują się natychmiast na wyświetlaczu.

Aby uzyskać najbardziej miarodajne wyniki, twórcy testu zalecają:

• Na 2-3 godziny przed testem nie spożywać ciężkostrawnych posiłków, nie palić oraz nie pić napojów zawierających kofeinę
• Zaplanować przerwę w treningach w dniu wykonywania testu oraz dzień przed
• Ograniczyć spożycie alkoholu oraz substancji farmakologicznych w dniu wykonywania testu oraz dzień przed
• Zacząć test gdy jesteśmy wypoczęci i zrelaksowani
• Test powinien zostać wykonany w pozycji siedzącej lub leżącej
• Upewnić się, że w pomieszczeniu w którym przeprowadzony zostanie test nie znajdują się urządzenia rozpraszające naszą uwagę (np. TV, radio, osoby postronne, telefon)
• Rozmowa, kaszlenie, ruchy ciała, zdenerwowanie, ekscytacja mogą wpłynąć negatywnie na wynik testu.

Maciej Kusiak

foto: bikecyclingreviews.com

Kilka słów o tym kim jestem, co robię, jakie posiadam kwalifikacje...

Ile to kosztuje, czyli aktualne ceny...

Opis drogi jaką przebywa program treningowy zanim dotrze do Ciebie, jak wygląda współpraca...

Jeżeli się zdecydowałeś lub pojawiły się pytania, skorzystaj z tego działu...